05/19/2011

Strijd tegen aids in Afrika kan worden gewonnen

“Geef iedereen in Afrika de kans een aidstest te ondergaan. Geef alle aidszieken toegang tot de best mogelijke cocktails van aidsremmers.” Volgens de Gemeenschap van Sant’Egidio is ‘universal access’ of ‘veralgemeende beschikbaarheid van behandeling’ de meest geschikte manier om de aidsepidemie in Afrika in te dijken en uiteindelijk te overwinnen. Sant’Egidio speelt een pioniersrol in de strijd tegen Aids, in het bijzonder door haar ambitieuze Dream-programma (Drugs Resource Enhancement against Aids and Malnutrition) in tien Afrikaanse landen.


Nieuw onderzoek

Is er dan goed nieuws te melden over de strijd tegen aids in Afrika? Jazeker. Het staat nu wetenschappelijk vast dat de antiretrovirale therapie ervoor zorgt dat het virus aan kracht verliest en zelfs niet langer wordt doorgegeven. Een zes jaar durende studie op 26.000 patiënten in een bepaald district in Malawi toont dit duidelijk aan: het aantal seropositieve zwangere vrouwen is in die tijd, dankzij de zo goed als algemene behandeling, verminderd van 7 procent naar 3,5 procent.

Die resultaten sluiten naadloos aan bij recent onderzoek van het Amerikaanse Instituut voor Infectieziekten: dat bestudeerde 1763 heteroparen, waarvan één partner met HIV besmet was en de andere niet. Bij die patiënten die behandeld werden met antiretrovirale middelen (HAART) werd het risico op besmetting van de partner veel lager (1 tov 27 ). De resultaten waren zo verbluffend dat de studie voortijdig werd afgebroken omdat het ethisch onverantwoord werd de andere paren niet diezelfde behandeling te geven.

Anthony S. Fauci, de NIAID-directeur en een absolute autoriteit op dit vlak, concludeerde: "This new finding convincingly demonstrates that treating the infected individual -- and doing so sooner rather than later -- can have a major impact on reducing HIV transmission."

 

Onaanvaardbare discriminatie

Deze resultaten bevestigen de jarenlange intuïtie en het uitgangspunt van het Dream-project van Sant’Egidio. Sinds hun oprichting tien jaar geleden bieden de Dream-centra aidszieken gratis een kwalitatief hoogstaande behandeling, die gelijk is aan de standaard van Westerse landen. De resultaten zijn spectaculair. Zo worden er bijna geen seropositieve kinderen meer geboren als je de zwangere vrouwen de juiste behandeling geeft.

De meeste Afrikaanse landen en ook de Wereldgezondheidsorganisatie houden er echter nog steeds richtlijnen (guidelines) op na die de lat minder hoog leggen . Voor Sant’Egidio is dat ethisch onaanvaardbaar, omdat dit de facto duizenden mannen, vrouwen en kinderen ter dood veroordeelt. Sant’Egidio is dan ook verheugd dat de internationale gemeenschap stilaan opschuift in de andere richting. De recente onderzoeksresultaten bewijzen voor het eerst op wetenschappelijke basis dat het veralgemenen van de best mogelijke behandeling een beslissend element is bij het indijken van de epidemie en bij het verbeteren van de publieke gezondheidssituatie.

Momenteel behandelt men in het Westen alle zwangere vrouwen met multitherapie (HAART), maar dat gebeurt nog lang niet in Afrika. Voornamelijk om economische redenen. Dat is een onaanvaardbare discriminatie. Zonder therapie wordt ongeveer 40 procent van de kinderen van seropositieve moeders zelf seropositief (tijdens zwangerschap, bevalling of borstvoeding). Met de juiste therapie (HAART) is dat nauwelijks 1 à 2 procent. Dat maakt in Afrika jaarlijks een verschil van meer dan een half miljoen kinderen die al dan niet gezond geboren worden.

 

Het voorstel van DREAM:

  1. Aids-test aanbieden aan iedereen
  2. Wie Hiv- positief is, onmiddellijk behandelen (met tritherapie, HAART). Daardoor daalt de virale lading in de populatie en is er minder kans op besmetting.
  3. Alle zwangere vrouwen behandelen, onafgezien van hun CD4 aantal of virale lading. Zodoende worden er niet langer seropositieve kinderen geboren.
  4. Mannelijke besnijdenis voor alle pasgeborenen (geeft een vermindering van transmissie van 60 procent)
  5. Gezondheidseducatie en opleiding op alle niveaus. Er is momenteel een gigantisch tekort aan artsen en ander medisch personeel met de juiste kennis en opleiding.

Kostprijs

Het meest aangehaalde tegenargument tegen ‘universal treatment’ is dat van de kostprijs. Toch maakt Sant’Egidio zich sterk dat het niet alleen uit menselijk en ethisch oogpunt noodzakelijk is alle seropositieven te behandelen, maar ook uit economisch. Iedere zieke betekent een grote kost aan de maatschappij. Als we ‘universal treatment’ toepassen, is de initiële kost inderdaad dubbel zo hoog als nu. Maar omdat de patiënten weer kunnen functioneren en voor een eigen inkomen kunnen zorgen én omdat het aantal nieuwe infecties snel daalt, neemt die kost betekenisvol af na vijf tot tien jaar. Met het voortgaan op de huidige manier, kan de kost alleen maar stijgen. Het aantal zieken neemt alleen maar toe, want er zijn meer nieuwe infecties dan overlijdens. Na verloop van enkele jaren is het status quo duurder dan ‘universal treatment’: dat betaalt zichzelf terug wegens de afname van nieuwe infecties en de gestegen productiviteit van behandelde seropositieven. Er is dus weliswaar een stevige bijkomende investering nodig om ‘universal treatment’ mogelijk te maken, maar na verloop van tijd haal je de kosten eruit.

Een ander belangrijk punt is dat dit leidt tot een verbetering van het algemeen gezondheidssysteem in de Afrikaanse landen. Dream toont dat aan in tien landen van Sub-Saharaans Afrika. De versterking komt alle zieken ten goede, niet alleen de aidszieken. Met een verbeterde methode en uitrusting en beter opgeleid personeel worden meer ziekten goed behandeld.

 

Viva Africa

Sant’Egidio in België steunt het Dream-project in Malawi, Mozambique en Tanzania, door haar ngo ‘Viva Africa’. Zowel het federale ministerie van Ontwikkelingssamenwerking als de departementen Ontwikkelingssamenwerking van het Vlaamse gewest en van Wallonie-Bruxelles ondersteunen het project.

 

Voor meer info:

- Dr Kristien Wouters, Instituut voor Tropische Geneeskunde, Viva Africa: 0495 79 09 15
- François Delooz, directeur Viva Africa: 0476 71 01 65
- Websites: http://Dream.santegidio.org en http://www.santegidio.be/vivaafrica.php