04/18/2016

De Standaard: ‘Paus Franciscus stunt met vluchtelingen’

Paus Franciscus heeft twaalf Syrische vluchtelingen meegenomen van op Lesbos. Waarom doet hij dat? ‘Achter deze stunt zit een breder idee’, zegt Jan De Volder van de Sint-Egidiusgemeenschap.


Bij zijn bezoek aan de Syrische vluchtelingen op het Griekse eiland Lesbos heeft paus Franciscus een opvallend hoofdstuk bijgeschreven in zijn grote stuntboek. Hij besliste om twaalf Syrische vluchtelingen mee te nemen naar Rome. Hij gaat om drie moslimfamilies. Franciscus beklemtoonde dat hij niet bewust voor moslims had gekozen. Eigenlijk was het de bedoeling dat er twee christelijke families meekwamen, maar hun papieren waren niet in orde.
Maar waarom doet de paus zoiets? Twaalf is in de katholieke kerk een hoogst symbolisch getal. De indruk ontstaat dan ook al snel dat het in de eerste plaats een pr-actie voor eigen gebruik is. Dat Franciscus niet om een sterke uitspraak verlegen zit, is geweten. Zijn non-conformisme en zijn radicale keuze voor de zwaksten maken van hem een van de populairste pausen uit de recente geschiedenis.
Maar door de twaalf mee te nemen, is het probleem van miljoenen andere ontheemden niet opgelost. Daarvan is hij zich goed bewust, zei hij op de terugweg naar Rome. ‘Het is slechts een druppel in de oceaan. Maar door deze druppel, is de oceaan nooit meer hetzelfde’, vertelde hij, verwijzend naar een bekende uitspraak van Moeder Teresa. Het is de katholieke variante op het bekende joodse gezegde: wie een mens redt, redt de hele mensheid.
De kerkleider beklemtoonde ook dat het idee niet van hemzelf kwam, maar van de Sint-Egidiusgemeenschap. De stichter van deze katholieke lekengemeenschap, Andrea Riccardi, heeft een grote invloed op de paus. Zij delen hun radicale inzet voor de minstbedeelden in de samenleving. De paus was dan ook onmiddellijk gewonnen voor het plan. ‘Ik voelde meteen de werking van de Heilige Geest.’
Angst
Volgens de paus zit er ook geen politieke agenda achter de actie. Hij was trouwens opvallend mild voor de Europese landen die hun grenzen sluiten. ‘Ik begrijp hun angst heel goed.’
‘Toch moet het gezien worden als een boodschap aan Europa’, zegt Jan De Volder van de Belgische afdeling van Sint-Egidius. ‘Franciscus wilde laten zien dat er wel degelijk een andere, meer menselijke weg mogelijk is voor de vluchtelingen.’
De Volder geeft toe dat de twaalf een hoog symbolisch gehalte hebben. ‘En natuurlijk weet deze paus heel goed dat een gebaar veel meer impact heeft dan lange toespraken. Maar dit gebaar past in een groter project. In Italië is Sant’Egidio, samen met de protestantse kerken, begonnen met het opzetten van een humanitaire corridor voor vluchtelingen die in Libanese kampen zitten. Het is de bedoeling dat 1.000 vluchtelingen naar Italië overkomen. Er zijn al twee groepen gearriveerd. Die mensen zijn goed gescreend, hebben visa gekregen en worden op een fatsoenlijke manier overgevlogen. Het gaat om christenen en moslims. Onze boodschap aan Europa is: het kan op deze manier en we hopen dat andere landen gelijkaardige initiatieven opzetten.’
Volgens Franciscus is de integratie van vluchtelingen een ingewikkeld probleem. ‘Daar mogen we niet lichtzinnig mee omspringen.’ De integratie van de drie families wordt een verantwoordelijkheid van Sant’Egidio. De organisatie zal hen in Rome opvangen en erop toezien dat hun integratie in de Italiaanse samenleving zo goed mogelijk verloopt.




VAN ONZE REDACTEURDOMINIQUE MINTEN