12/03/2012

Pax Christi Nieuwsbrief: Steden tegen de Doodstraf

Op 30 november roepen meer dan 1.500 steden wereldwijd – waaronder 31 steden en gemeenten in ons land – op tot de afschaffing van de doodstraf, doorgaans door een historisch gebouw te verlichten. Ook familieleden van slachtoffers van gewelddaden, zoals de Amerikaan Bill Pelke, kanten zich tegen de doodstraf.


De grootmoeder van kraanman Bill Pelke – Ruth Elizabeth Pelke werd “Nana” genoemd – had de drie tienermeisjes nietsvermoedend binnengelaten; het vierde meisje, dat wist dat de oude vrouw graag “bible stories” vertelde, wou niet herkend worden en was op de uitkijk blijven staan. Het onverwachte bezoek draaide uit op een orgie van geweld, vooral toen bleek dat er in huis hooguit tien dollar en sleutels van een versleten auto te vinden waren. Nana werd ’s anderendaags door vader Pelke in plas bloed dood teruggevonden.

Het meisje dat op de uitkijk was gebleven, werd tot 25 jaar gevangenisstraf veroordeeld; het meisje dat Nana met een vaas neergeslagen had, tot 35 jaar. Het derde meisje pleitte schuldig en kreeg 60 jaar. Paula Cooper pleitte ook schuldig, maar werd als aanstookster van de roofmoord toch tot de elektrische stoel veroordeeld. Ze werd met haar 15 jaar meteen de jongste op Death Row.
We schrijven 11 juni 1986.

Aanvankelijk had Bill Pelke daar geen vragen bij. Zijn vader had hem op vele passages in de bijbel gewezen waar de doodstraf in voorkomt. De rechter – net als Paula Cooper een zwarte Amerikaan – was zelf tegen de doodstraf gekant, maar had naar eigen zeggen geen keus gezien het wettenarsenaal van de staat Indiana. Indien hij niet voor de doodstraf had gekozen, was het net alsof Nana en haar familie daar niet belangrijk genoeg voor waren.

“Enkele maanden later – ik zat boven in mijn kraan op werk te wachten – dacht ik terug aan die oude man met tranen op de wangen, achterin de rechtszaal”, zo vertelde Bill Pelke tijdens een conferentie die woensdagavond 28 november 2012 door onder meer de Interdiocesane Jeugddienst, Sant’Egidio en de Universitaire Parochie van Antwerpen in de Antwerpse Karel de Grote-hogeschool werd opgezet. “’They will kill my baby’, huilde haar grootvader nadat de rechter Paula Cooper tot de doodstraf had veroordeeld. En ik zag het gezicht van Nana, ook al met tranen over haar wangen. Neen, dat zou Nana nooit gewild hebben.”

Vergeving is levenswijze

Je staat er van te kijken hoe bijbelvast zo’n kraanman uit Indiana is. Zoals alle Amerikanen in de Bible Belt? “Je hoeft geen christen te zijn om in de kracht van de vergiffenis te geloven”, zegt Bill Pelke. “Ook de voorstanders van de doodstraf hebben het trouwens, met de bijbel in de hand, steevast over vergiffenis, maar ‘niet voor dit en niet voor dat’. Jezus was daar vrij radicaal in: hij had het over zeven maal zeventig maal vergeven.
”Vergevingsgezindheid is een levenswijze. We vragen erom telkens we het onzevader reciteren; vergiffenis is ondenkbaar als we niet zelf vergevingsgezind zijn. “Jezus bad aan het kruis voor vergeving voor zijn beulen, want ‘ze weten niet wat ze doen’”, legt Bill Pelke uit. “Welnu, de jonge Paula Cooper kwam uit een zeer gewelddadig milieu en wist wellicht ook niet wat ze deed toen ze Nana vermoordde.” En dus vergaf hij Paula Cooper dat ze zijn geliefde grootmoeder had neergestoken. “’Vengeance is mine’, says the Lord. ‘Hate the sin, but love the sinner.’”

Bill Pelke noemt dat inzicht “a miracle” en beloofde God voortaan geen enkele open deur meer uit de weg te gaan en bij elk succes de naam van de Heer te eren. Hij schreef een brief naar Paula Cooper en ging – omdat hij door een verkeerde interpretatie van het gevangenisregime in Indiana niet bij haar toegelaten werd – op bezoek bij haar grootvader. En hij zette een succesvolle petitie voor haar op: Indiana trok de leeftijd voor de elektrische stoel op tot 16 jaar, waardoor Paula Coopers straf meteen in 60 jaar gevangenis werd omgezet.

Van geweld naar genezing

De participatie van families van slachtoffers aan de strijd tegen de doodstraf is cruciaal. “Het is niet omdat je tegen de doodstraf bent, dat je niet bekommerd bent om het leed van de slachtoffers”, zegt Bill Pelke. “Paula Cooper op de elektrische stoel, bracht ons immers Nana niet terug. De doodstraf maakt alleen extra slachtoffers. De rechter die haar veroordeelde, is daar nooit mee in het reine gekomen en is gestorven in een verkeersongeval; hij zat dronken achter het stuur.”

In 1994, op Thanksgiving Day, ontmoette Bill Pelke voor het eerst Paula Cooper in de gevangenis. “Zij is veranderd”, getuigt hij, “tevoren had ze alleen geleerd te haten… Intussen heeft ze achter de tralies haar diploma behaald.” Het ziet ernaar uit dat Paula Cooper volgend jaar vervroegd vrijkomt, en Bill Pelke is vast van plan haar aan de gevangenisdeur op te wachten en samen haar nieuwe leven in te stappen. “Zij verdient een tweede kans. Ze heeft intussen ook zelf vergiffenis geschonken, onder meer aan haar vader die haar thuis zo vaak sloeg.”

Er zijn vele argumenten om de strijd tegen de doodstraf te steunen: de executie van een misdadiger helpt de slachtoffers niet in hun aanvaardingsproces, de kans op gerechtelijke dwaling is te groot, de terdoodveroordeelden behoren doorgaans tot de zwakkere groepen in de samenleving, … Bill Pelke kent die klassiekers en versterkt ze met zijn getuigenis. Al komt de bijbelvaste Amerikaan ook soms erg ‘down to earth’ uit de hoek: “De dertien jongste executies in Californië kostten gemiddeld 307 miljoen dollar; indien de kiezer in Californië begin november de doodstraf had afgeschaft, had hij ook meteen het begrotingstekort teruggedrongen.”




Benoit Lannoo