Conferentie Antwerpen “Waarheen met de interreligieuze dialoog?” 2026

In een goed gevuld Provinciehuis van Antwerpen boog een breed publiek zich gisteren over de vraag “Waarheen met de interreligieuze dialoog?”, veertig jaar na de historische eerste ontmoeting in Assisi. De conferentie, georganiseerd door Sant’Egidio, kon rekenen op de aanwezigheid van minister van Justitie Annelies Verlinden. De minister onderstreept al langer het belang van de ‘geest van Assisi’: zo was zij eerder dit jaar te gast op het Interfaith Harmony Breakfast in Brussel en woonde zij in 2023 ook de internationale vredesbijeenkomst in Berlijn bij. De centrale conclusie van de avond in Antwerpen was helder: na vier decennia van ontmoeting is de tijd aangebroken om over te stappen op concrete maatschappelijke verantwoordelijkheid.

Metropoliet Athenagoras Peckstadt blikte terug op veertig jaar dialoog en stelde vast dat er op menselijk vlak veel vertrouwen en vriendschap is gegroeid tussen religieuze leiders. Tegelijkertijd wees hij er sober op dat woorden en verklaringen alleen de conflicten in de wereld niet hebben gestopt. Hij riep op tot een moedigere, gezamenlijke houding tegenover geweld, oorlogsretoriek en schendingen van de menselijke waardigheid. Volgens Peckstadt moet de interreligieuze dialoog concrete garanties bieden voor godsdienstvrijheid en de bescherming van religieus erfgoed. Hij benadrukte dat de waarde van de dialoog “niet wordt gemeten aan het aantal ontmoetingen dat wij hebben georganiseerd, maar aan het aantal mensen voor wie wij hoop, vrijheid en vrede mogelijk hebben gemaakt”.

Bisschop Johan Bonny waarschuwde op zijn beurt voor de valkuil van oppervlakkigheid. De dialoog mag volgens hem niet blijven steken in vriendelijke bijeenkomsten en mooie groepsfoto’s, maar moet bestand zijn tegen maatschappelijke spanningen en de politisering van religie. Hij verwees naar hoopvolle dynamieken in de samenleving waar interreligieuze verbondenheid al dagelijks vorm krijgt, zoals op scholen, in de sportwereld en bij concrete vredesinitiatieven uit Bethlehem. Echte dialoog vraagt volgens Bonny niet om het opgeven van de eigen identiteit, maar om “de moed tot anders-zijn, wat de volledige erkenning van de ander en zijn vrijheid inhoudt”.

Imam Khalid Benhaddou sloot aan bij deze oproep en pleitte voor meer diepgang en zelfreflectie. Hij benadrukte dat loutere tolerantie een te magere basis is voor een diverse maatschappij en dat de dialoog de kring van reeds overtuigde leiders moet verlaten om de bredere gemeenschap te bereiken. We moeten theologische verschillen niet camoufleren, maar juist vanuit die eigenheid samen verantwoordelijkheid opnemen voor maatschappelijke uitdagingen. Bovendien vergt dit ook de moed tot interne kritiek wanneer de eigen traditie wordt misbruikt. Benhaddou gaf aan dat we niet om onze verschillen heen moeten draaien, “maar samen moeten bouwen aan een rechtvaardige maatschappij waarin de menselijke waardigheid universeel geldt”.

Aharon Malinsky, namens de joodse gemeenschap, bracht een persoonlijk en doorleefd accent in de avond. Hij sprak uit eigen ervaring over de waarde van de trialoog en hoe die in Antwerpen leidde tot jarenlange, hechte vriendschappen. Aharon Malinsky onderstreepte dat er moed voor nodig is om de ander werkelijk te ontmoeten, omdat dit vraagt om uit jezelf te stappen. Het ware fundament van samenleven begint immers bij het écht leren kennen van de medemens: pas wanneer je elkaars gewoonten, tradities en gevoeligheden begrijpt, groeit er een wederzijds vertrouwen dat bestand is tegen maatschappelijke spanningen.

De avond maakte duidelijk dat de ‘geest van Assisi’ na veertig jaar niet aan betekenis heeft ingeboet. Om relevant te blijven, moet de interreligieuze beweging zich de komende jaren echter blijven bewijzen op het terrein: in de straten, scholen en buurten waar mensen met diverse achtergronden dagelijks samenleven.