Appèl: zonder ouderen, geen toekomst

20 mei 2020

Door de Covid-19 pandemie lopen ouderen in heel Europa en elders gevaar. De dramatische cijfers van de overlijdens in instellingen bezorgen ons rillingen. Veel zal moeten worden herzien in de sector van de openbare gezondheid en publieke gezondheidssystemen, teneinde eenieder te bereiken en efficiënt te verzorgen.

Wij zijn evenwel vooral bezorgd om de droeve verhalen van de massale sterfte van ouderen in instellingen. Dat zou allemaal niet gebeurd zijn als het idee niet had ingang gevonden dat hun leven kon worden opgeofferd ten voordele van dat van anderen. Paus Franciscus noemt dat de ‘wegwerpcultuur’: die ontneemt ouderen het recht om als personen te worden aanzien, ze worden enkel een nummer en in sommige gevallen niet eens dat.

In vele landen zorgt de gezondheidscrisis ervoor dat een gevaarlijk model de kop opsteekt: een selectieve gezondheidszorg die het leven van ouderen als tweederangs beschouwt. Hun grotere kwetsbaarheid, hun gevorderde leeftijd, mogelijke onderliggende pathologieën zouden deze vorm van “keuze” rechtvaardigen, ten voordele van jongere en gezondere mensen.

We kunnen ons daar niet bij neerleggen. Menselijk en juridisch is dat onaanvaardbaar. De democratische en humanitaire ethiek is gebaseerd op het feit dat je geen onderscheid maakt tussen personen, ook niet op basis van leeftijd of fysieke gezondheid. Deze principes maken deel uit van een religieuze kijk op het leven, maar ook van de Verklaring van de Rechten van de Mens en van de medische deontologie. Geen enkele “noodtoestand” kan een afwijking van deze principes wettigen. Het uitgangspunt dat een lagere levensverwachting zorgt voor een “legale” waardevermindering van dat leven is, vanuit juridisch oogpunt, barbaars. Dat overheden of gezondheidsinstanties zulks zouden opleggen, buiten de wil van de betrokkene om, is een andere onaanvaardbare ontvreemding van de rechten van het individu.

De bijdrage van ouderen vormt het voorwerp van belangrijke reflecties in alle beschavingen. Een waardeverschil aanvaarden betekent het opbreken van de solidariteit tussen generaties en van de maatschappelijke samenhang. We kunnen de generatie die gestreden heeft tegen de dictatuur, die zich heeft ingespannen voor de heropbouw na de oorlog en voor de uitbouw van Europa, niet zomaar aan haar lot overlaten.

De “voortijdige” dood van de bejaarden accepteren is vrucht van een utilitaristische mentaliteit. Wanneer je de samenleving in leeftijdsklassen onderverdeelt en het gevaarlijke principe van hun onderlinge ongelijkheid introduceert, hypothekeert dat de toekomst.

Vooral in de huidige crisis menen wij het principe van gelijke behandeling en van het universele recht op gezondheidszorg, dat door de eeuwen heen werd verworven, met kracht te moeten verdedigen. Het is hoogtijd om alle noodzakelijke financiële en technologische hulpmiddelen in te zetten om het grootst mogelijke aantal levens te redden en om de toegang tot zorg voor iedereen te verzekeren.

Ieder leven is evenveel waard. Wie het broze en zwakke leven van de ouderen minder waard acht, effent het pad om de waarde van ieder leven te verminderen.

Met dit appèl drukken wij onze pijn en grote bezorgdheid uit voor de te talrijke overlijdens onder de ouderen in deze maanden. Wij hopen op een morele revolte, opdat de ouderenzorg andere wegen inslaat, en opdat vooral de meest kwetsbaren nooit als een last worden beschouwd, of, erger nog, als nutteloos.

Teken hier het appel:

Pers:

“Geen toekomst zonder ouderen” (De Morgen, 20/05)